Een straatje om (42)

door Wil Vennix

In de jaren 1985-1986 publiceerde Deusone de serie ‘Een straatje om’, waarin toenmalig redacteur Wil Vennix de betekenis van onze straatnamen belichtte. In 1987 werden de artikelen gebundeld in een boekje. Sindsdien zijn in Baarschot, Haghorst en Diessen diverse nieuwe straatnamen vastgesteld, waarvan Wil telkens in Deusone de achtergrond toelichtte. Nu doet hij dat op www.fotostichtingdiessen.nl. In deze aflevering behandelt Wil één nieuwe straatnaam en belicht hij verder nog enkele andere nieuwtjes.
133. Grensweg
De meest recente straatnaamgeving in de voormalige gemeente Diessen dateert van … Op die datum hebben B&W een stukje weg van circa 125 meter in het noordoosten van onze gemeente, waar Hilvarenbeek grenst aan Oisterwijk en Oirschot, van een officiële naam voorzien. De naamgeving was nodig om het receptiehuisje van bungalowpark De Stille Wille (dat op Hilvarenbeeks grondgebied staat, het park zelf ligt in de gemeente Oirschot) van een officieel adres te kunnen voorzien. Eenvoudshalve, maar ook toepasselijk, is aangesloten bij de naam van de aansluitende weg op Oirschots grondgebied: Grensweg. Daarmee komt het aantal officiële straatnamen in Diessen, Haghorst en Baarschot op 127. (Het hiervoor genoemde nummer 133 wijkt hiervan af omdat een aantal straatnamen die in het verleden zijn vastgesteld nu geen officiële status meer hebben.)
Een straatje om in Diessen en Hilvarenbeek
In het zojuist verschenen nummer 102 van Tussen Paradijs en Toekomst, het tijdschrift van de Heemkundige Kring Ioannes Goropius Becanus, heeft Wil Vennix het artikel ‘Een straatje om in Diessen en Hilvarenbeek’ gepubliceerd. Wil schetst hierin een beeld van de straatnaamgeving in onze gemeente en wijst onder meer op een aantal bijzondere fenomenen. Wist u bijvoorbeeld dat het Koninklijk Huis in de voormalige gemeente Diessen met maar liefst 7 straatnamen wordt geëerd en in de voormalige gemeente Hilvarenbeek maar met 1? En dat tegenover 6 Diessense burgemeestersstraten geen enkele Beekse evenknie staat? Voor meer informatie over het tijdschrift en over lidmaatschap van de kring zie www.heemkundigekringhilvarenbeek.nl
Docfastraat
De Docfastraat in Diessen is geïnspireerd op een akte uit 712 of 713. De priester Docfa omschrijft daarin de bezittingen die ene Engelbert schenkt aan de Heilige Willbrordus. Het betreft een aantal goederen in Eersel en “in loco Deosne casatum unam et mancipium cum uxore et infantibus” (een hoeve met horige, vrouw en kinderen te Diessen). ‘Deosne’ is op enig moment echter ten onrechte ook gelezen als ‘de Osne’, ofwel te Oss. In die plaats was men destijds juist hartstochtelijk op zoek naar een historische grondslag voor de levendige Osse Willibrordusverering, compleet met eeuwenoud Willibrordusputje. Een Docfalaan plus een nabijgelegen Willibrordusweg, St. Wilpertslaan en Aengelbertlaan waren het gevolg.
Bij het putje werd een herdenkingssteen geplaatst met de tekst: “Hier doopte Willibrord in 712 toen hij verwijlde bij priester Docta.” Niet alleen de naam van de priester was fout geschreven, inmiddels is duidelijk dat de akte in Diessen en niet in Oss moet worden gelokaliseerd. Op het informatiebord ter plaatse wordt dit keurig toegelicht.
Langste straatnaam in Hilvarenbeek
De langste straatnaam in onze gemeente is met 25 letters de Valentina Tereshkovastraat, op de voet gevolgd door de Prins Willem-Alexanderweg en zowel de Groot als de Klein Westerwijksestraat, ieder met 24 letters. (Als we de spatie meetellen wordt het respectievelijk 26 en 25 tekens.) De kortste straatnaam is Gorp (er is overigens ook nog een Gorp aan de Leij). Nummer twee is De Wip, die bovenaan had gestaan als het lidwoord geen onderdeel van de officiële naam zou zijn geweest.
‘Namaak’ straatnaambordjes
Her en der in de gemeente Hilvarenbeek vinden we eigen gemaakte straatnaambordjes, vooral in Haghorst. ’t Straotje van Vermeer zette deze trend in. Sjef en Corry Vermeer-de Bok kregen dit bordje in 2000 en hun voorbeeld kreeg in Haghorst veel navolging. In de overige kernen van onze gemeente ken ik slechts enkele namaak-straatnaambordjes.
’t Straotje van Vermeer (Lage Haghorst 11)
Reijrinkstraotje (Lage Haghorst 5)
Wederloopstraatje (Lage Haghorst 9)
van Oosterwijkstraotje (St. Josephstraat 25)
Schellestraat (Walweg)
Loonenstraotje (Oirschotsedijk 9)
Biereliersteegje (St. Josephstraat 1A; de naastgelegen horecagelegenheid heet inmiddels ‘Bij Verhoeven’, maar het straatnaambordje dat naar de vroegere naam verwijst, staat er nog).
’t H. Graat plein (voorterrein van Wilhelminadijk 7; Roozen-van Hoppe eerde hiermee haar trouwe werknemer Henk Graat bij zijn pensionering).
In de kern Diessen ken ik één zelfgemaakt straatnaambordje, bij een inrit tussen Torenlaan en Kerksingel en vernoemd naar de aanwonende familie Van den Hout. We kennen de Houtstraat van het Monopoly-spel, alleen wil het geval dat Haarlem helemaal geen Houtstraat kent! (Wel een Grote Houtstraat en Kleine Houtstraat overigens.)
Besoijenpadje
In Biest-Houtakker staat dit zelfgemaakte straatnaambordje bij het paadje van de Akkerstraat naar de Biestsestraat. Het bordje is aangebracht door Theo de Graaf en blijkbaar genoemd naar een familie die hier ooit woonde.
Naar Valentina Tereshkova (ook geschreven als Teresjkova) is niet alleen de langste Hilvarenbeekse straatnaam genoemd, ze wordt op tal van andere plaatsen geëerd als eerste vrouw in de ruimte (16 juni 1963). In het wonderlijke Homo Sapiens Museum op Kreta zag ik tijdens mijn vakantie zomer 2017 toevallig dit eerbetoon.
De ‘Willibrordusput’ in Oss.